Wat me fascineert is het midden.
De tijd tussen twee tijden in. Tussen wat is afgelopen en wat nog moet komen. Of de ruimte tussen twee polen in; twee standpunten, ideeën.
Hoe we die tijd niet kunnen verduren. Hoe we het ongemak niet kunnen verduren. Of hoe we niet weten hoe we met dat midden om moeten gaan. Hoe we vaak niet weten hoe we dat midden kunnen gebruiken.
Ik moest eraan denken vanwege tot het volgende.
Met een aantal mensen volgde ik een aantal dagen een seminar. Eén van hen behoorde tot een minderheidsgroep. Op een ochtend was hij heel emotioneel. De avond ervoor hadden er ongeregeldheden plaatsgevonden tussen groepen mensen, onder andere de groep waar hij toe behoorde. Zijn mensen waren bedreigd. Hij voelde zich heel onveilig. Dat vertelde hij in de kring.
In deze kring was ook iemand die deel uitmaakte van de andere, bedreigende minderheidsgroep. Terwijl het verdriet van de eerstgenoemde veel ruimte innam, zei de andere niets. Ik zat naast hem. Toen het pauze was vroeg ik: Hoe zit jij hier nu? Hij antwoordde dat hij het gevoel had dat er voor zijn verhaal geen ruimte meer was. Dat zijn verhaal hoe dan ook verkeerd uitgelegd zou worden.
In filosofie van deep democracy gaat het vaak over polariteit. Twee tegenovergestelde meningen die niet verenigbaar lijken. En daar tussenin ligt dan een eindeloze vlakte; gezamenlijkheid lijkt er niet te zijn. Het lijkt een soort niemandsland. Een midden.
Dat er in dat midden toch leven is; daar geloof ik in. Dat in dat midden verbinding kan ontstaan. Want vaak blijkt er, hoever de meningen ook uit elkaar liggen, toch een gezamenlijke zorg te zijn; iets dat bij beide polen raakt.
Dat ongemakkelijke midden, die plek of die situatie waar alles samenkomt… Kunnen we dat aan? Kunnen we dat handelen? Kunnen we het ongemak verduren dat beide verhalen er mogen zijn?
Jonathan Sacks, een Britse rabbijn, zegt het volgende: een samenleving wordt gebouwd door de woorden die je spreekt, door de verhalen die je vertelt en de waarden die je deelt. Kunnen we naar elkaars verhalen luisteren om de gedeelde waarden te ontdekken, ongeacht of je het met de ander eens bent?
Wat was er gebeurd als mijn buurman in de kring wel zijn verhaal had gedaan?
Dan was het spannend geworden, maar er was ook een grote kans geweest dat er gedeelde waarden naar boven waren gekomen.
Wat doen jij en ik als we die polariteit voelen? Zijn we bang voor het ongemak of zien we kansen voor verbinding? Wat kan er gebeuren als we toch ruimte geven voor álle verhalen?